Het smartphone tijdperk: een nieuwe werkelijkheid (deel 2)

Nieuws vanuit de wereld om je heen tot je nemen is van alle tijden. Naast het verzamelen en doorgeven van nieuws door een onafhankelijke en professionele pers speelt die pers ook een wezenlijke en belangrijke rol als “waakhond van de democratie”. In “de nieuwe werkelijkheid” van het smartphone tijdperk verandert de manier van nieuws tot je nemen en de rol van een onafhankelijke en professionele pers enorm.

Eerst wat cijfers en wetenswaardigheden.

De grote landelijke dagbladen hebben een papieren oplage van gemiddeld zo’n 200 a 300 duizend en een 30 tot 50 duizend digitale abonnees. Deze aantallen dalen nog steeds. Gemiddeld kijkt maar 1 a 1,5 miljoen van alle Nederlanders naar het NOS Journaal. En de gemiddelde leeftijd van die kijkers ligt boven de 60 jaar! Uit een kortgeleden uitgekomen rapport van Reuters blijkt ook duidelijk dat er een enorm verschil per leeftijdscategorie is in de manier waarop men het nieuws tot zich neemt.

Er vindt nationaal en internationaal een veelheid van onderzoeken plaats op het gebied van media en mediagebruik.

De smartphone wordt in toenemende mate de belangrijkste bron van nieuws voor meer dan 90% van alle Nederlanders van 12 jaar en ouder. Nederland heeft meer dan 9,5 miljoen geregistreerde Facebook gebruikers en meer dan 11 miljoen Whatsapp gebruikers. Facebook maakte deze week bekend de nieuwe mijlpaal van meer dan 2 miljard gebruikers wereldwijd te hebben bereikt. Hoe verhoudt zich de rol van die traditionele pers tot de impact van nieuws via Facebook, Twitter, YouTube, bloggers, vloggers met honderdduizenden tot meer dan 1 miljoen volgers (en internationaal zelfs vele miljoenen volgers). Speelt de traditionele pers met steeds minder financiële middelen en een afnemend en vergrijzend lezers- en kijkerspubliek het nog wel klaar om gedegen journalistiek te bedrijven? En dat in enorme concurrentie met real time gemakkelijk toegankelijk en veelal gratis nieuws.

Regelmatig terugkerende conclusies van zulke onderzoeken zijn:

  1. Men wordt steeds vluchtiger in het tot zich nemen van nieuws. (vele keren per dag 2, 3 minuten de smartphone pakken en dan vaak beperkt tot 10 – 20 seconden per nieuwsitem)
  2. Het wordt steeds moeilijker om de betrouwbaarheid en de onafhankelijkheid van al het nieuws dat men hoort en ziet in te kunnen schatten. Dat geldt voor de traditionele media en in nog sterkere mate voor de nieuwe media
  3. De rol van traditionele nieuwsbronnen als kranten en TV neemt sterk af.
  4. Er is een nog steeds toenemende 2-deling in jeugd en ouderen
  5. Traditionele nieuwsbronnen die geld en tijd nodig hebben voor betrouwbare journalistiek staan onder druk.

“Men vindt het steeds moeilijker om zelf de betrouwbaarheid van nieuws te bepalen”

~ Onderzoeksrapport Mediawijzer

Ook nu de vraag: Waarom deze beschouwing?

De onvoorstelbare hoeveelheid dagelijks nieuws, de snelheid hiervan waardoor de wereld “een dorp” is geworden, de (real time) beïnvloeding van jou en mij en nog miljoenen andere mensen hierdoor, niet in de laatste plaats via de ongeveer 2,3 miljard smartphones die wereldwijd in gebruik zijn (2.300.000.000) vraagt om het bewustzijn dat we echt in “een nieuwe werkelijkheid” leven.

Ik beschouw mijzelf zeker niet als deskundige op dit gebied. Ik heb wat informatie en wat gedachten gedeeld. Met daarbij de volgende overweging:

  • Heb een gezonde scepsis ten opzichte van datgene wat je als “nieuws” wordt voorgeschoteld. Hoe betrouwbaar is dat nieuws? Hoe onafhankelijk is de bron? Ga er daarbij niet zomaar vanuit dat één bron het juist heeft en betrouwbaar is.
  • Houd zelf de regie over wat je tot je neemt en in hoeverre je je daardoor laat beïnvloeden  (of misschien wel: Zorg dat je de regie terugpakt…)

NB: Ik hoop de komende tijd nog wat zaken aan te stippen die deel uit maken van “de nieuwe werkelijkheid” waarin we leven.

Lees ook deel 1: Het smartphone tijdperk: een nieuwe werkelijkheid