“Hoe houd je van een kind?” Janusz Korczak

Als ouders van een groot gezin hebben wij gezocht naar goede raad wat betreft het omgaan met kinderen. Een van de personen die grote indruk heeft gemaakt is Janusz Korczak, een Joodse kinderarts, pedagoog en schrijver. Een van de bekendste boeken die hij heeft geschreven heet heel treffend: “Hoe houd je van een kind?” Dus niet: “Hoe moet je een kind opvoeden” of iets in die richting, maar de zeer belangrijke vraag: Hoe houd je van een kind?

Wie was Janusz Korzcak?

Janusz Korczak werd geboren in 1878 in Polen in een Joodse familie. Tijdens de jaren 1898-1904 studeerde Korczak medicijnen in Warschau. Na zijn afstuderen werd hij kinderarts. Hij stichtte in 1911 een weeshuis voor Joodse kinderen. Toen de nazi’s in 1940 het Getto van Warschau creëerden, werd zijn weeshuis gedwongen naar het getto van Warschau te verhuizen. Op 5 (of 6) augustus 1942, kwamen Duitse soldaten de ongeveer 192 weeskinderen en ongeveer een dozijn stafleden ophalen om hun naar het vernietigingskamp Treblinka te brengen. Korczak hoefde niet mee te gaan wegens zijn achtergrond, maar hij sloeg het aanbod om achter te blijven meerdere keren af. Hij zei geen afstand te zullen doen van zijn kinderen.

Toen Korczak en de groep kinderen eindelijk bij het laadstation waren om in de wagons van de trein naar Treblinka te stappen herkende een SS-officier hem als de schrijver van een van zijn favoriete kinderboeken en bood hem aan niet in de trein te gaan. Maar Korczak weigerde opnieuw. Hij ging de trein in met de kinderen en werd nooit meer gezien. Aangenomen wordt dat Korczak en zijn kinderen direct bij aankomst in Treblinka in een gaskamer door de Duitse SS werden vermoord. Er is een herdenkingsmonument voor Janusz Korczak op de Powazki begraafplaats in Warschau en in Yad Vashem in Jeruzalem.  (bron: Wikipedia)

Janusz Korczak heeft vanuit zijn dagelijkse omgang met de kinderen in zijn weeshuis over opvoeding geschreven.

Monument van Janusz Korczak in Yad Vashem (Hebreeuws: יד ושם) de officiële staatsinstelling in Jeruzalem voor het herdenken van de Joodse slachtoffers van de Holocaust en de redders van Joden in de Holocaust periode.

Een van de bekendste boeken die Korczak heeft geschreven over het omgaan met kinderen heet heel treffend: “Hoe houd je van een kind?” Dus niet: “Hoe moet je een kind opvoeden” of iets in die richting, maar de zeer belangrijke vraag: Hoe houd je van een kind? De eerste regels uit het boek waarin hij schrijft over het omgaan met kinderen zijn: ”Hoe, wanneer, hoeveel, waarom?” Ik voorvoel vele vragen waarop men een antwoord verwacht, veel twijfels waarvoor men een verklaring zoekt. En ik antwoord: “Ik weet het niet. Als je snel de bladzijden van dit boek omslaat op zoek naar voorschriften en recepten, als je je ergert omdat er daarvan zo weinig in staan, weet dan dat, zo je al raadgevingen en aanwijzingen tegenkomt, de auteur dit niet alleen niet heeft gewild, maar dat het tegen zijn zin is gebeurd. Ik weet niet, ik kan zelfs niet weten, hoe mij onbekende ouders in mij onbekende omstandigheden een mij onbekend kind kunnen opvoeden. Let wel, ik zeg “kunnen” en niet “willen” of “moeten”.

De visie van Korczak

In zijn boek staan niet allerlei regels, maar er worden vele vragen gesteld waarvan de belangrijkste misschien wel die uit de titel is namelijk “Hoe houd je van een kind?”. Korczak geeft bijvoorbeeld de raad om dingen die niet zo goed gaan niet in de eerste plaats het kind aan te rekenen, maar jezelf te onderzoeken. Respect voor de vrije keuzes en de eigen verantwoordelijkheid van een kind en van daaruit werkelijke liefde voor een kind zijn in zijn ogen enorm belangrijk. Zijn visie was: Ook de opvoeder wordt opgevoed, namelijk in de omgang met en ook door het kind dat hij opvoedt. Dan wordt het leven van beiden verrijkt.

bron foto: wikimedia